Saltar ao contido
>
>
>

Breve crónica da prosa medieval galega

O Congreso

Celebrado en setembro de 2022 no Museo do Polo Galego, Santiago de Compostela.

Breve crónica da prosa medieval galega

Durante moito tempo, esta foi unha constante nos estudos da literatura medieval gallega, outorgándolle menos —ou mesmo moita menos— importancia ao conxunto da nosa produción en prosa durante ese período. Por suposto, en gran medida, o “culpable”, por así dicilo, desta práctica non é outro que a brillantez, o esplendor acadado pola nosa literatura durante a mesma época que pretendemos abordar. De feito, desde unha perspectiva contemporánea, non hai dúbida de que a singularidade, a eficacia e a brillantez dos versos trobadorescos, o seu poder comunicativo, constitúen un tesouro que non é difícil de apreciar. Por outra banda, e desde unha perspectiva histórica, social, cultural —e mesmo antropolóxica e/ou política—, a tradición trobadoresca, e especialmente os *cantares de amigo*, chegaron a ser considerados un verdadeiro exemplo de nostalxia: é dicir, un argumento que serve para documentar certas características psicolóxicas do pobo galego, dentro dos límites da propia concepción de Galicia como “terra sentimental”. A propia presenza no noso territorio de ermidas, ermidas, topónimos referidos a vales, montañas, ríos, mares… que persisten ata os nosos días sería, polo tanto, unha proba irrefutable desa Idade Media “persistente” que se atopa no fondo do noso espírito. Trátase, por suposto, dunha noción romántica que se contradí a si mesma, cando analizamos os textos, coa evidencia de que a lírica trobadoresca, ou unha parte esencial dela, se axusta a certas regras, a unha retórica que, aínda que incorpora elementos populares/popularizantes en certos xéneros ou subxéneros, remite a un mundo pacífico, a piares eruditos que tamén dialogan con outros exemplos de diferentes partes da Europa Occidental.

Pois ben, se procedemos con respecto á contextualización, ao desenvolvemento histórico, a verdade é que a prosa medieval gallega é digna de atención. Por suposto, merece valor cando se empregan e aplican criterios lingüísticos, arqueolóxicos ou mesmo outros histórico-políticos, aínda que no ámbito literario constitúa un espazo menor en relación co da poesía lírica. En definitiva, a presenza da Materia de Troia, da Materia de Britania… dá unha boa indicación das interrelacións entre Galicia e toda Europa, e cómpre, en definitiva, organizar e analizar a situación na que se desenvolveu este proceso. Representa un continuo cultural en harmonía coa lírica, aínda que, para expresalo, os resultados concretos non sexan —polo menos superficialmente— tan rechamantes como os das cantigas.

Xosé Ramón Peña

Xosé Ramón Peña

UNED

Naceu en Betanzos en 1956, aínda que leva moitos anos vivindo en Vigo. É licenciado en Filoloxía Hispánica e Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela e doutor en Filoloxía Románica pola mesma institución.

Ata a súa xubilación, foi profesor de Lingua e Literatura Galegas no IES “Sta. Irene” de Vigo. Tamén impartiu clases na Universidade de Vigo e foi profesor visitante na Universidade de California, Santa Bárbara. Actualmente, e dende hai varios anos, continúa a impartir cursos na UNED (Universidade Nacional de Educación a Distancia).

A súa obra abrangue o ensaio, a historia literaria, a ficción e o xornalismo. No xénero ensaístico, é autor de títulos como *Manuel Antonio e a Vangarda* (1996), *Historia da Literatura Galego-Portuguesa Medieval* (2002), os catro volumes (2013-2019) de *Historia da Literatura Galega* e *Martín Códax e os Actores do Mar de Vigo* (2017). Tamén editou *En la noche estrellada* (1988), *De la tierra subjectida* (1994), *El pico* (2001), *En el exilio* (2010), e as obras poéticas de F. Delgado Gurriarán (2022). En colaboración con Manuel Forcadela, é autor de *Estudios sobre el Eoas* (2005), e con X.Mª Dobarro, editou a *Poesía completa de R. Cabanillas* (2009).

Como escritor de ficción, a súa obra inclúe, entre outros títulos: *Para después del adiós* (1987), *A era de Acuario* (1997), *Fado de princesa* (2004), *La batalla del cielo triste* (2008), *Como en argelia* (2012), *Todas las vidas* (2020) e *20 tiempo de descuento* (2022).

No eido xornalístico é colaborador habitual das páxinas de Faro de Vigo, xornal onde dirixiu (2002-2016) o suplemento “Faro da Cultura” e onde segue exercendo como asesor literario.

Gañou o Premio Xerais (1997), o Losada Diéguez (1998 e 2017), o Premio da Crítica Galicia (2015) e o Premio Ramón Cabanillas (2017).

Ponencias

Sede y localización

congreso@reinomedievaldegalicia.gal

Dirección

Museo do Pobo Galego,
Costa de San Domingos, s/n
15703, Santiago de Compostela – A Coruña