Baixo o amplo distrito político que constitúe un reino atópase, en xeral, unha estrutura de complexidade variable que organiza o territorio e facilita o exercicio do poder sobre el. A súa comprensión e estudo están condicionados tanto polas fontes conservadas como polo momento cronolóxico, xa que non se trata de estruturas fixas e continuas ao longo do período medieval, senón de estruturas en constante evolución, con ritmos e patróns propios de cada territorio. Estas ideas xerais son sen dúbida aplicables ao Reino de Galicia, e polo tanto as fontes presentan un panorama complexo desde o punto de vista da organización administrativa, o que dificulta a elaboración dunha lista de entidades, o establecemento de características específicas ou a creación dunha lista definitiva dos topónimos empregados para designar cada un destes distritos.

Esta presentación ofrece unha exploración dos diversos elementos que compoñían a organización administrativa do reino medieval galaico, con especial atención ao período anterior á reunificación definitiva de León e Castela baixo Fernando III en 1230. Como suxire o título, a situación é comparable a un crebacabezas, e a tarefa desta investigación é identificar as pezas e atopar onde encaixan. Tres destes elementos son terras, condados e territorios, ademais doutros quizais menos familiares, como *comprometido* (comprometido).

Na primeira parte, abordaremos a cuestión da diversidade léxica, un dos principais desafíos cos que nos atopamos ao estudar a organización administrativa do territorio medieval galaico. Moitos dos termos empregados coexisten ao longo do tempo e mesmo aparecen nun futuro próximo xunto ao mesmo topónimo. Ilustraremos esta complexa realidade con exemplos tomados de fontes documentais, como Présaras, coñecido grazas aos documentos das tumbas de Sobrado, que aparece nos textos como territorio, condado, comprometido e val.

Seguindo unha abordaxe máis teórica, apoiada en exemplos concretos e necesariamente breve debido ás limitacións de tempo, a segunda parte abordará a cuestión de cales eran estas entidades, polo seu nome, e como se distribuían por toda Galicia, destacando as dificultades atopadas ao tentar delimitar cada unha delas. Dispoñemos de poucas probas documentais que describan con precisión o perfil dunha entidade con suficiente detalle para cartografala, e mesmo cando existe tal descrición, non sempre é doado identificar cada un dos lugares indicados. Presentaranse exemplos prácticos de reconstrucións, con distintos graos de éxito, salientando o seu carácter excepcional.

Desde unha perspectiva metodolóxica, analizaranse as diferentes opcións dispoñibles para cartografar as unidades administrativas da Galicia medieval, mostrando tamén as opcións escollidas por outros autores. Por unha banda, temos o mapa que mostra a localización de cada distrito utilizando só o seu nome, sen debuxar liñas divisorias nin representar os puntos correspondentes a cada lugar asociado. Outra posibilidade é a representación mediante nubes de puntos, que corresponden a un lugar que aparece na documentación asociado a un nome de entidade territorial específico, e que conxuntamente permiten comprender a área que ocuparía esa entidade. Unha terceira opción é o mapa interactivo, a abordaxe máis recente pero con amplas posibilidades, como incluír máis información asociada ou reflectir casos nos que se documenta a asignación dun mesmo lugar a dúas entidades diferentes.

O obxectivo de todo isto é presentar unha visión xeral da organización territorial do Reino de Galiza, tentando mostrar como é posible, seguindo o fío da documentación, reconstruír e conectar as pezas que formaban a rede de entidades que a estruturaban.