Na antiga Gallaecia, moito antes do reino medieval, está documentada unha institución que compartía claras pegadas do que poderiamos chamar “realeza”. Trátase do principado galaico, cuxo nome aparece en varias inscricións de época romana, aludindo, porén, a unha herdanza cultural indíxena, o castrexo (asentamento fortificado). O principado afástase do universo institucional da realeza cristiá medieval arredor da cal xira este Congreso, contrastando, en cambio, cun trasfondo pagán e indoeuropeo que faría referencia a unha etapa de liderado tribal anterior á formación do Estado, da que existen numerosos paralelismos antigos, e do cal o principado constituiría un exemplo de realización rexional. Este informe, tras as necesarias consideracións conceptuais, presenta unha síntese do coñecemento actual sobre esta institución, combinado con datos circunstanciais das inscricións romanas que a documentan, como indicativo da cultura material e inmaterial da prehistoria galaica, enmarcada tanto na cultura castrexa como noutros horizontes cronoculturais anteriores. O liderado inherente ao principado é sen dúbida anterior á súa encarnación epigráfica, pero tamén pode ter acadado unha ampla supervivencia, aínda que non directamente documentada. Aínda que a evolución política da Gallaecia romana, co fortalecemento do estado, foi prexudicial para as estruturas tribais anteriores e os seus cacicamentos, numerosos indicios literarios e arqueolóxicos dos períodos tardío antigo e medieval suxiren a súa pervivencia marxinal en certas áreas. Así, explóranse algúns destes indicadores, que poden enriquecer a perspectiva das orixes do Reino de Galicia medieval: un estado de dominio propio construído sobre un poder local xurídica e organizativamente máis rico e diverso do que se concibe habitualmente, que aínda tiña que destacar as antigas estruturas tribais galaicas e as súas sedes.