Xornada XX
Arte, creación e territorio
28 de agosto de 2025
Fundación PazosCuchillo - Trasanquelos
Oza-Cesuras
Colabora: Fundación PazosCuchillo
A comarca das Mariñas é un espazo fecundo e vizoso na creatividade e as dinámicas culturais, case sempre desde propostas que parten da propia sociedade civil e do talento das e dos creadores e cun mapa de espazos e axentes culturais do máis diverso, heteroxéneo e plural.
Esta xornada busca propiciar unha ocasión para o encontro do amplo tecido artístico e creativo co que contamos e ao tempo favorecer o coñecemento colectivo das dinámicas culturais existentes. Polo tanto, é un encontro de interese tanto para persoas da comarca coma para persoas doutros lugares distintos que buscan:
- Tecer redes de colaboración.
- Coñecer espazos para a cultura xestionados de maneiras moi diversas e con distintas fórmulas xurídicas.
- Como é a vida de artistas plásticas, produtoras musicais, músicas, xestoras culturais ou escritoras instaladas na comarca das Mariñas.
- Nutrir traballo propio cunha ollada situada e colectiva.
- Desfrutar de maneira lúdica da creación artística nun sentido amplo.
O proxecto aquí exposto resúmese ben a través dunha reflexión que fai Raymond Williams, en Culture is ordinary (1958) e que eu descubrín gracias ao libro Cultura ingobernable de Jazmin Beirak (2022). Williams distingue dúas maneiras de entender a cultura. Unha de carácter elitista e privativo, na que esta funciona máis ben como un distintivo co que se engalanaban os usuarios, no seu caso, dos salóns de té, pero que poderían ter o seu equivalente no Casino santiagués, do Club Náutico da Coruña ou o Liceo betanceiro. Esta maneira de entender a cultura chocábacalle a Williams porque el a vivía doutra maneira no seu Gales natal. Alí a cultura era, fundamentalmente, algo que se compartía coa familia e veciños. El escoitaba música, recitaba poemas e tocaba xunto a eles e elas e isto construía colectividade. Estas prácticas xeraban -e xeran- valores compartidos e comunidade, a mesma que, cando as cousas viñan mal dadas, estaba disposta a soster a calquera dos seus membros. A cultura estaba imbricada, como as tellas dun tellado, nos procesos mediante os que as persoas e os grupos humanos construían significados conxuntos para facer lexible e participar da vida compartida. Por iso a cultura era algo ordinario, cotian (Beirak, 2022: 62-63).
As xuntanzas semanais para ensaiar co seu posterior momento de socialización, os clubs de lectura e o que isto implica para persoas que viven soas ou o que supón regalarlle a túa nai un obradoiro de cerámica polo seu aniversario son exemplos aplicables a Betanzos ou ao Gales de Raymond Williams. Entendendo, como diría María Acaso, que a arte é una maneira de facer e non unha cousa que se fai.
Sara Fraga, comisaria da xornada
Programa
Xoves, 28 de agosto
9:45 h. Acreditación dos participantes e benvida. Apertura da xornada.
- Montse Cuchillo e Carlos Pazos (Fundación Pazos Cuchillo)
- Representante do Concello de Oza-Cesuras
- Natividade González (deputada de Cultura da Deputación da Coruña)
- Sara Fraga Pérez (comisaria da xornada)
10.00 h. Presentación e visita guiada á exposición da Fundación Pazos Cuchillo.
11.30 - 12.00 h. "Da estatística á identidade: unha ollada á Comarca de Betanzos e ao caso de Betanzos como 'Magic Town'" por Salvador Naya Fernández
12.00 h – 12.30 h. Pausa café.
12.30 – 14.00 h. Coloquio da mañá: ESPAZOS DE CREACIÓN. Lugares que impulsan e facilitan dinámicas creativas na comarca.
- Modera: Manuel Rial.
Participan:
- Fundación CIEC, fundación cultural e espazo de referencia peninsular no campo da arte gráfica.
- Asociación Lar de Unta. Un espazo para a cultura e o diálogo no casco vello de Betanzos.
- Espazo Vaina, laboratorio creativo impulsado pola asociación cultural CRÚA, que organiza exposicións,concertos, obradoiros... e do que fan parte diferentes artistas e creadoras dos campos da arte gráfica, o audiovisual, a ilustración, etc
- Mosteiro de Bergondo, espazo que é usado de forma constante por artistas e creadoras de diferentes disciplinas para o desenvolvemento de programación (mostras de teatro, concertos, etc) e o ensaio artístico.
- Espazo BAM Betanzos, Biblioteca, Arquivo e Museo do concello de Betanzos
14.15 – 16:15 h. PAUSA – Xantar.
16. 30 - 19.00 h. Coloquio da tarde: PERSOAS. Fervedoiro artístico mariñán: creadoras e creadores que fan cultura no territorio.
- Modera: Ana Díez.
Creadores e creadoras:
- Carlos Pazos
- Pedro Lamas
- Antía Yáñez
- Correa Corredoira
- Iria Fafián
- Isabel Durá
- Sabela Caamaño
- SaraSal
19.00 h. Crónica do día, Xesús Fraga.
19:20 h. Conclusións da xornada, Sara Fraga.
19.45 – 21:00 h. Concertos de peche.
- Altalaplana
- Traditronics
ACTIVIDADE COMPLEMENTARIA*
10:00 h. Visita guiada á Fundación PazosCuchillo
* Debido ás características e capacidade de carga dos espazos, a participación nas visitas seguirá a orde de chegada dos formularios de inscrición.